vorig jaar 320

26 februari 2025

De hele dag gaat als in rook in werken (…) op. Enkel Blokken [tijdens het middageten] en (…) enkele bladzijden in De grachtengordel brengen soelaas. Het zwaartepunt van mijn dag is evenwel het bezoek aan mijn huisdokter [Ik schreef bijna aan mijn lijfarts, naar de titel van een boek van Per Olov Enquist – wat verkeerdelijk zou zijn geweest aangezien de titel Het bezoek van de lijfarts is], om de uitslag van de analyse van mijn bloed te bespreken. (…) Ik ga er met een bang hartje heen en probeer me, voor zover dat binnen het bereik van mijn empathisch vermogen ligt, voor te bereiden op slecht nieuws. Maar dat slechte nieuws komt er niet. Behoudens verhoogde cholesterolwaarden is alles oké: lever, PSA, ijzer, etcetera. Wel moet ik het oedeem ofte waterophoping in mijn onderbenen laten onderzoeken en een echografie van mijn lever laten nemen. Terug thuis schenk ik mezelf een glas wijn in om [de onverhoopte gunstige evaluatie] te vieren (…).

7847

Brugge, Maria van Bourgondiêlaan - 260216

vorig jaar 319

25 februari 2025

Een kind warmt zich vergenoegd aan het vuur dat de maquette van zijn school verteert. Johan Debruyne, onze plaatselijke kunstcriticus op Facebook en eigenaar van deze fraaie tekening van Benoît, toont haar op zijn tijdlijn omdat het gisteren precies een jaar geleden was dat Benoît overleed. Johan staat stil bij dat feit, heel kort maar want (…). Wél over Benoît gaan de teksten (korte essaytjes, openbare brieven en rouwbetuigingen) die ik aantref op de nog altijd niet verwijderde tijdlijn van Benoît zelf – waarop Benoît, nooit vertrouwd geraakt met digitale media, zelf nooit iets deed. Al deze betrokken en mooie teksten raken me. Mis ik Benoît? Heb ik genoeg gedaan om onze vriendschap, die was teloorgegaan, te herstellen? (…)

*

Ook Koenraad Goudeseune zag ik vandaag op Facebook ‘passeren’. Was het zijn verjaardag? Of ook de verjaardag van zijn overlijden? (…) De grote sterfkalender waarop (…) ook de naam van Martin Pulaski prijkt, en die van al zovele anderen van wie de tijdlijn nog een tijd blijft spoken. (Ik zag op Benoîts tijdlijn dat hij zich ook nà zijn overlijden op verjaardagswensen mocht verheugen. Daar zal hij met zijn dichtgeknepen pretoogjes wel hartelijk om hebben kunnen lachen.)

*

Ik koop dan toch het mooie schilderij met de foeilelijke lijst dat ik gisteren liet hangen in de etalage van de Oxfam. Thuisgekomen blijk ik me niet te hebben vergist in de kwaliteit ervan: Amaat Van Cleven is terug te vinden op het internet. Onder meer door zijn aanwezigheid in een museum in zijn thuisstad Ieper en op sites van verkoophuizen, waar zijn doeken rond de 200 tot 300 euro halen. Op een van die schilderijen staan de huizen even scheef naar links overhellend als op het doek dat ik nu het mijne kan noemen. Ik weet nog niet wat ik met de lijst moet doen. Een lijst, overigens, die toch een aanzienlijk deel van het schilderij, met onder meer een deel van de signatuur, verbergt. Ik doe nog navraag bij Sofie Van Cleven en, jawel, Amaat is familie van haar: hij was de neef van haar vader. (…)

*

(…)

*

Ik breng de avond door met de brieven van Geerten Meijsing aan zijn uitgevers. Ze doen mij verheugd zijn over het feit dat ik mijn boeken in eigen beheer uitgeef!

7846

Brugge, Kristus-Koning - 260215

vorig jaar 318

24 februari 2025

Nu er een jonge stagiaire bij is, spreekt dokter D me nog strenger toe dan ze er met haar strak achteruitgekamde haren en ijzeren pilootbril met veel te grote glazen zo al uitziet. Nadat we het over (…) vraagt ze wat de aanleiding is van mijn komst. Ik vraag een bloedanalyse. En wat met (…)? Ik krijg te horen dat er drie mogelijke oorzaken zijn: (…). Een combinatie van twee of drie van die oorzaken is natuurlijk ook mogelijk. (…) Ik complementeer de stagiaire met haar pijnloze prik voor de bloedafname. (…) Weinig gerustgesteld verlaat ik het kabinet, ik mag overmorgen terugkomen voor de resultaten van de analyse. Mijn voorgenomen vraag om (…) heb ik vergeten, stel ik vast wanneer ik op huis af stap. Misschien moet ik het overmorgen ook maar eens over mijn tanende geheugen hebben.

*

Sic transit gloria mundi: ik tref in de Oxfam een exemplaar aan van mijn Maaiveld. 3 euro vragen ze ervoor. Dat is in vergelijking met de andere boeken die daar worden aangeboden nog stevig geprijsd. Eerst wil ik de schande ontlopen door het boek zelf te kopen, maar ik laat het staan en neem me voor om de eerstvolgende dagen en weken geregeld eens aan te lopen om te zien of het al een koper heeft gevonden. (…) Wat ik wel koop, zijn het dagboek van Eddy Hillesum en, voor 7 euro, een knullig portret van een soldaat (olie op plank, plusminus 25 x 40). Ook een prima geschilderd stadsgezicht (Brugge?, olie op doek, plusminus 50 x 50) trekt mijn aandacht, maar de foeilelijke lijst en de prijs (75 euro) weerhouden mij van aankoop.

*

Ik blijf hangen bij de – weinig opbeurende – actualiteitsprogramma’s, grotendeels over de nieuwe geopolitieke situatie en de rol van Europa daarin. Daardoor wordt het te laat voor een film. Ik spoel de avond weg en beland in neerslachtigheid. Ik schrijf een brief aan (…) maar ik besluit hem pas de volgende ochtend te versturen want (…).

7845

Sijsele - 260214

vorig jaar 317

23 februari 2025

Met een boek en tekengerei in de bagagetas vertrek ik om een kilometer of veertig te fietsen en om bij dit mooie weer ergens een plekje te zoeken, maar ik voel me zwak en ziek en buig al bij Sint-Andries af. Langs het Olympiastadion, tegenwoordig Jan Breydelstadion, waar ik even kijk naar de tegelmuur van Benoît. Binnen is Club begonnen aan de match tegen Standard, die zal worden verloren. Ik spring even binnen in het atelier van P, waar vrienden, kennissen en familieleden vandaag samenkomen. Vreemd, te bedenken dat P zich hier enkele dagen geleden van het leven heeft beroofd. Zijn alaam, zijn werktafel, een foto waarop hij samen met zijn twee zussen en twee broers poseert. Een collectie spiegels en oud speelgoed. De onafgewerkte, zelf aangezette grafzerk met de quote van Arno: Bye bye till the next time. Ik spreek heel kort met K en dan met J en L, die daar toevallig ook op hetzelfde moment als ik zijn binnengewaaid. (…)

*

(…)

*

De namiddag, die ik doorbreng met lezen en met het schrijven van een boekverhaal, duurt buitengewoon lang.

*

Op YouTube een interview met Geerten Meijsing. Welbespraakt, schuchter, een beetje knullig dandyesk in dat groezelige Amsterdam van de jaren negentig, met mooie jongedames onder bewerkelijk geparmenenteerde kapsels. En ik ga ook eens langs bij Michael Zeeman, die de kijker ongegeneerd rondleidt in zijn bibliotheek. De camera neemt nogal voyeuristisch ook de bad- en slaapkamer van Zeeman in beeld – de criticus zal niet veel later sterven en praat nu al redelijk amechtig.

Geerten Meijsing: https://www.youtube.com/watch?v=hgl-hKRZgsU
Michael Zeeman: https://www.youtube.com/watch?v=GoHx53HmR3U

(*)

John Currans Chappaquidick (2017), over het auto-ongeluk van senator Ted Kennedy in 1969 en het daarop volgende vluchtmisdrijf en de pogingen om alles toe te dekken, is, door een te geringe hoeveelheid historisch materiaal, veel te lang uitgesponnen.

7844

260213

vorig jaar 316

22 februari 2025

Hamas heeft nu het ‘juiste’ lijk overgedragen. Het zou een vergissing zijn geweest, geen pesterige of opzettelijke fout. (…)

*

X laat weten dat ze aan de anderen kant van de Alpen is aangekomen. Op de foto die ze bij haar bericht stuurt is nauwelijks sneeuw te zien.

*

Claude Simon dwingt met zijn oeverloos uitdijende zinnen, en met zijn hakkelende en haperende en meanderende grammatica tot diagonaal lezen. Ik laat mijn blik over de bladspiegel dwalen en vorm een indruk, maar ik proef niet woord voor woord elke nuance, zoals – ik kan het me toch niet anders indenken – toch de bedoeling moet zijn geweest van deze auteur, die zich dan toch de moeite heeft getroost om al deze woorden, [duizenden woorden], een voor een op te schrijven. (Met in zijn zog de vertaler ook nog eens.)

*

Kort contact met D. Ik was voor LVO over Leuven aan het schrijven en vroeg me af hoe het M is vergaan. M is, zo weet D, die M al geruime tijd niet meer heeft gezien, regiomanager voor R*** geworden.

*

(…)

*

Ik trakteer mijn gasten op vleesbroodje: spécialité de la maison. We doen weer het spel met de tekstfragmenten. B leest een opiniestuk voor van Bieke Purnelle, over het wenen van de voorzitter van de conferentie van München vorige week: de onmacht van Europa. H koos een fragment van Mevrouw Hayat van Ahmet Altan: het lezen van fictie als escapisme. Het fragment uit Het boek Alfa van Ivo Michiels, over wat je allemaal kunt horen in vallende sneeuwvlokken, gekozen door G, doet een gesprek ontstaan over vergeten auteurs en vergankelijke roem. P leest een stukje voor uit Namiddagen van Ferdinand von Schirach, over een jongen die zo verliefd was dat hij vergat dat hij niet kon zwemmen en verdronk. S koos voor een erg technisch artikel over ‘private equity’ en fiscale spitstechnologie uit De Groene Amsterdammer. Naar aanleiding van de zelfdoding van X koos J voor een bladzijde van Patricia De Martelaere uit ‘De levenskunstenaar’, een essay over zelfmoord. En zelf las ik een passage voor over massatoerisme in Amsterdam uit De grachtengordel van Geerten Meijsing. Het werd een genoeglijke avond (…). H en B hadden De gelukkigste jaren van de mensen meegebracht als cadeau – ik gaf het meteen door aan S. P had een fles single malt meegebracht. We namen ons voor hem na de maaltijd aan te breken, maar het is er niet meer van gekomen.

7843

Brugge, Ring - 260210

vorig jaar 315

20 februari 2025

De lange werkdag laat niet veel ruimte voor iets anders. (…) ‘s avonds naar de glasbak met een interview met Geert Mak in de oren over de abrupt gewijzigde geopolitieke situatie. Mak steekt zijn ongerustheid niet onder stoelen of banken. Al deze berichten, dat voortdurende oorlogsgestook, het prefascistische klimaat waarin we zijn verzeild geraakt: het maakt me onrustig, stemt me onbehaaglijk. Na het interview draaien ze It’s The End Of The World As We Know It van R.E.M. Op het eind van mijn wandeling kom ik P tegen. We hebben het erover. Wanneer we uit elkaar gaan, bedankt hij me voor het gesprek. Ik zeg dat ik niet vind dat mensen elkaar moeten bedanken voor het feit dat ze even met elkaar hebben gesproken. Mocht zoiets worden verwacht, dan is het toch wel al ver gekomen.

*

De film Léon heb ik [nog niet zo gek lang geleden] al eens gezien, maar ik blijf er toch min of meer geboeid naar kijken en neem er alle onwaarschijnlijkheden en overdrijvingen bij. Halfweg schakel ik over naar het voetbal en blijf daar hangen: het sympathieke Union stunt ei zo na in de Johan Cruijff-Arena tegen Ajax.

*

(…)

21 februari 2025

Een foto gaat de wereld rond. Elon Musk staat op het podium van een of andere ‘conservatieve’ bijeenkomst lachend als een waanzinnige te zwaaien met de kettingzaag die hij zonet heeft gekregen van de al even gekke en gevaarlijke president van Argentinië. Een kettingzaag, godbetert, geen vlammenwerper of gewoon een kalasjnikov. Een kettingzaag, alsof hij oproept om de laatste regenwoudreuzen om te leggen. (Zoals er op tv ook een trailer is te zien van een documentaire over het kappen van ‘de laatste Europese oerbossen’ in – waar is het? – Slovenië of Slowakije of daar ergens.)

*

Ook in het nieuws: Hamas heeft een ‘verkeerd’ lijk teruggegeven aan Israël. Niet dat van een Israëlische moeder die samen met haar twee nog zeer kleine kinderen was gevangengenomen, maar van een andere vrouw. Hamas zegt deze gijzelaars niet te hebben vermoord, ze zouden zijn omgekomen bij Israëlische bombardementen. In Israël, waar ze dus hebben gerouwd bij het verkeerde lijk, zijn ze woedend. Begrijpelijk. Maar is het wel waar wat hier wordt gezegd? Niemand weet het nog. Het verdraaien van de waarheid is al evenzeer een oorlogswapen, onderdeel van een strategie.

*

(…)

*

Bij de renovatiewerken bij mijn achterburen zijn ze nu, steen voor steen, de [hoog boven de daken ùitstekende] schouwen, die dringend aan herstel toe waren, gedeeltelijk aan het afbreken. Bakstenen die al zeventig jaar of meer in een vast verband zaten worden uit het gelid gehaald.

*

(…)

*

Ontroerende uitvoering door Wannes Capelle in Ik vraag het aan van Duizend soldaten van Willem Vermandere. (…)

*

Ik bekijk de rest van Léon van Luc Besson, met Jean Réno en de nog maar twaalfjarige Natalie Portman. De film dateert, tot mijn verbazing, van 1994. Hij oogt verbazend fris. Ik weet niet hoe het zit met de chronologie, maar de komisch overdreven geweldscènes doen toch wel heel hard aan Tarantino denken. De seksualisering van het tienermeisje zou dan weer niet meer kunnen. Blijkbaar is Besson zelf ooit getrouwd geweest met een Lolita, en is hij om die reden later in ongenade gevallen.

7842

260209

7841

Sint-Andries - 260207

 

vorig jaar 314

19 februari 2025

Veel valt er niet te melden over een dag die ik van acht uur ‘s ochtends tot acht uur ‘s avonds met werk [voor brood op de plank] heb doorgebracht. (…)

*

‘s Avonds nog net genoeg fut voor de tv: de pratende hoofden van Terzake en De Afspraak, en ook een aflevering van Een nacht in het museum, over De dood van Marat van David. Informatief en onderhoudend. (…)

*

Vandaag is de geopolitieke orde, zoals we hem al tachtig jaar kennen, grondig omgegooid door de plotse wending van Trump naar Poetin. Trump noemt Zelensky een dictator en aanstichter van de oorlog. De band tussen Europa en Amerika lijkt hiermee doorgesneden. Het doet mij denken aan het pact dat Hitler eind de jaren dertig met Stalin sloot.

*

(…)

7840

P. - 260206

vorig jaar 313

17 februari 2025

Lectuur van drie tot halfvijf en ook de rest van de nacht verloopt in stukken en brokken. Dit slecht slapen sloopt me.

*

(…)

18 februari 2025

Bijna ononderbroken geslapen van iets voor tien tot halfzeven. Je zou denken: een lange en verkwikkende nachtrust, maar ik sta geradbraakt en met diverse ongemakken op. Hoofd, keel, tanden… Een beginnende griep? Ik moet dringend op consultatie, voor minstens een bloedanalyse: cholesterol, PSA, leverfunctie…

*

Een jonge Turk uit Gent (…) pessimistischer dan ik had verwacht. In plaats van integratie [van zijn gemeenschap] blijkt er eerder sprake van regressie. De op zichzelf terugplooiende ouders, die vaak helemaal niet weten wat hun (mannelijke) kroost uitspookt, en de concentratiescholen, waar nauwelijks Nederlands wordt gesproken, bemoeilijken elke toenadering. (…) Waarom zouden ze willen assimileren als ze zien waar onze cultuur voor staat?

*

(…)

7839

P. - 260206

ILP, Absolute democratie §1-10

notitie 510

1.
Nauwelijks merkbare ingreepjes breken de democratie af. Het volk laat zich naar een dictatuur slaapwandelen en riskeert pas wakker te worden als het te laat is. ILP wil, overtuigd dat woorden er toe doen, bijdragen tot het bestrijden van de onverschilligheid.

2.
Een democratie is maar gezond als ze erin slaagt de economische ongelijkheid binnen de perken te houden. Ongelijkheid veroorzaakt de onvrede die door rechtse populisten kan worden gekaapt, onder meer omdat links niet durft te zeggen dat het kapitalistische model niet langer houdbaar is. Er is een paradigmawissel nodig, met herverdeling, economische krimp, basisinkomen en hervorming van de inkomsten uit kapitaal.

3.
Debat ligt aan de basis van democratie, en derhalve ook adequate nieuwsgaring, vrijheid van meningsuiting en vertrouwen in de waarheid. Democratisch verkozen politici ondermijnen het vertrouwen in de democratie door het volk wijs te maken dat gezond verstand, emotie en meningen primeren op waarheid, ratio en feiten. De pers is hun vijand. Ze laten de leugen regeren en stellen de korte boven de lange termijn. Daarom ervaren zij de niet te miskennen feitelijkheid van de klimaatverandering als een vervelende waarheid.

4.
Is het laten uitschijnen dat X-R incompetent is door het een tijd aan de macht te laten komen een goede strategie om X-R uit te schakelen? In Italië alvast niet want Meloni is erin geslaagd de pers uit te schakelen. Kiezers laten zich niet leiden door feiten en bewijzen van competentie, maar door gevoel en identiteit. Een cordon sanitaire, zoals in België, mag dan ondemocratisch zijn, het is wel efficiënt als het erop aankomt X-R onmachtig te houden. Zodra je het opheft, kan X-R snel groeien, zoals in Nederland. De normalisering van de X-R standpunten bedreigt de democratie. Mogelijk biedt het versterken van Europa een uitkomst.

5.
In heel Europa zijn er boerenopstanden. Het landbouwbeleid van de jaren zestig, met zijn buitensporige subsidies, moet dringend worden geactualiseerd. Het is blijkbaar moeilijk om tegen de schaalvergroting en de wetten van de vrije markt in te gaan. De situatie is nog complexer geworden nu de boeren worden gerecupereerd door X-R in de ‘culturele burgeroorlog’.

6.
Elk toekomstbeeld is tegenwoordig negatief. Dat maakt het verleden aantrekkelijk. De X-R partijen, die teren op nostalgie, hebben een vijandbeeld nodig en verzinnen complottheorieën. De angst voor globalisering is hun motor. De tegenstelling tussen voor- en tegenstanders van globalisering vervangt de oude tegenstelling tussen links en rechts, en valt samen met de tegenstellingen tussen hoger en lager geschoold, tussen stad en platteland. X-R voedt zich met een anachronistisch nationalisme en keert zich tegen de elite en haar ‘woke’ gedachtegoed. Met zijn onheilspellende toekomstbeelden heeft links geen verweer.

7.
De ruk naar X-R heeft de toename van het aantal migranten in Italië (en van het aantal verdronken migranten in de Middellandse Zee) niet kunnen stoppen. Dit komt het X-R bewind, niet enkel in Italië, goed uit want een oplossing van het probleem zou neerkomen op electorale zelfmoord. We zouden moeten leren inzien dat we de migranten nodig hebben om ons vergrijzings- en tewerkstellingsprobleem op te lossen!

8.
Na op begroting en migratie te hebben gefocust, gaat de meeste aandacht van Europa nu uit naar veiligheid. Niet alle lidstaten zijn nochtans de democratische rechtsstaat even genegen, zoals Hongarije. Het verschil met vroeger is dat ze niet langer anti-Europees is. Van buitenaf gezien lijken de nu pro-Europese X-R partijen vriendelijk, maar intern handelen ze ondemocratisch.

9.
In Italië waarschuwt Mussolini-kenner Antonio Scurati, net als ILP, voor de teloorgang van de democratie. Scurati ziet in de partij van Meloni een rechtstreekse nazaat van het fascisme. Hij wordt door Meloni het zwijgen opgelegd. ILP neemt zich voor om met zijn Italiaanse vertaling van Alkibiades in zijn tweede vaderland in de voetsporen van Scurati te treden.

10.
Pericles was een voorbeeldige politicus omdat hij het volk echt leidde en impopulaire maatregelen niet schuwde. Een populist daarentegen laat zich leiden door het volk, dat vaak slecht geïnformeerd is, bang is voor verandering, en kortetermijngewin verkiest boven wat goed is op de lange termijn. De democratie is in crisis omdat het populisme overheerst en er geen politici meer zijn die niet bang zijn voor de volgende opiniepeiling. Een democratie die op die manier haar gebrek aan daadkracht demonstreert, wakkert de roep om een sterke leider nog aan.

7838

Oostende - 260206

vorig jaar 312

16 februari 2025

Een groot deel van de voormiddag besteed aan het beantwoorden van de alweer zeer omvangrijke brief (16 bladzijden dicht opeen geprinte pdf-bladzijden) waarin A associërend en uitwaaierend ingaat op een hoofdstuk van Populierendreef 29. Ik begin eraan met frisse tegenzin omdat ik nu eenmaal een dergelijke inspanning niet onbeantwoord kan laten, maar gaandeweg schep ik er toch enig plezier in een kom zo tot enkele bevrediging schenkende formuleringen.

*

Mooi weer vandaag: koud en helder, een graad of vier. En dus ga ik fietsen: 55 kilometer tot in Sluis, Heille en Belgisch Middelburg.

*

De tweede aflevering van The Tattooist of Auschwitz. Neen, deze sentimentaliteit en deze manier van visualiseren (en behapbaar maken) van het ontoonbare zijn onverdraaglijk. Wat een schaamteloze, misplaatste pretentie! De enige reden waarom ik nu nog zou kunnen blijven kijken is om deze indruk te preciseren [– wat ik niet heb gedaan].

*

(…)

notitie 509

DRAMA’S MET SCHAPEN EN LAMA’S

Er was de voorbije week op de digitale platformen een hoogoplopende discussie over schapen en lama’s. U weet wel: het zijn allebei zoogdieren waar je sokken van kunt breien, ze gelijken enigszins op elkaar, maar ze verschillen toch ook aanzienlijk. Schapen kunnen bijvoorbeeld niet spuwen, wonen niet alleen maar in Zuid-Amerika en hebben geen disproportioneel lange nek. Ze hebben wel een díkke nek. Om maar dat te zeggen. Als ik aan schapen denk, denk ik aan Blauwke. (U begrijpt die associatie niet, maar dat is niet erg. En maakt u zich vooral geen zorgen want het is een associatie die slechts weinig mensen kennen – allemaal mensen, overigens, die op de een of andere manier deel uitmaken van mijn privéwereld, zodat het heel normaal is dat mensen die daar geen deel van uitmaken niet weten wat of wie Blauwke is. (Blauwke is wijlen een van de schapen die toebehoorden aan mijn vriend J.)) Dat voor wat betreft de schapen. Als ik aan lama’s denk, ziet mijn geestesoog altijd dat ene prentje in een Kuifje-album waar kapitein Haddock, oog in oog met zo’n specimen, een lamafluim in het oog krijgt (en onmiddellijk daarna in het oog krijgt). Waarna hij aan het vloeken slaat op de manier die we van hem kennen en waar we dus niet meer van opkijken. Heftig, brutaal en grappig. Stel dat een schaap zo opvliegend zou uitvliegen, dát zou wat anders zijn. Maar dat geheel terzijde.

Nu goed, er was een discussie. In eerste instantie op de kijkbuis: tussen een lama en een schaap. Het schaap had zijn nek uitgestoken en kreeg me daar een flodder in zijn oog die hem nog lang zal heugen. Hij lachte schaapachtig. De goegemeente was getuige en raakte er niet over uitgeblaat. Iedereen, schapen én lama’s, had een mening klaar en gaf daar luidruchtig lucht aan op de daartoe bestemde kanalen, die nauwelijks breed genoeg waren om al het sputum te kanaliseren.

Ik moet toegeven: ik had ook een mening klaar. En wel mijn mening. Maar ik las de verzuchtingen van deze lama en gene schaap, en ik stelde vast dat mijn oorspronkelijke mening niet anders dan prematuur kon worden genoemd want ze was grotendeels op vooroordelen gebaseerd. En dan moet ik nog iets toegeven: ik werd bang. Ik schrok ervoor terug om mijn mening kenbaar te maken. Met wat ik was toegedaan zou ik zowel in het kamp van de lama’s als dat van de schapen op beuh!-geroep worden onthaald. Ja, misschien kreeg ik wel een digitale fluim in mijn oog. Zoals peteine Dok, zoals een van mijn kinderen, toen hij nog klein was, de trouwe, misschien wel enigszins pedoseksuele vriend van Kuifje een tijdje noemde – tot de Gameboy in zijn verbeeldingswereld de jonge reporter definitief naar de achtergrond wegduwde, maar dat is een ander probleem.

Voor ik het wist, was de week voorbij en had ik alle mogelijke meningen – van schaap- tot lamaminded en alles daartussen – zien defileren en had ik zelf alle stadia doorlopen: besef van prematuriteit, twijfel en de angst die me ontraadde mijn nek uit te steken. En dan zie ik nu iedereen alweer zijn digitale ganzenveer aanscherpen voor het volgende efemeer incident, dat er ongetwijfeld zal komen, en dringt het tot me door dat het nu wel rijkelijk laat is om mijn mening over schapen en lama’s te ventileren en daarbij het risico te lopen mij te laten insmeren met pek en veren.

Ik zet mijn mening dus maar aan de kant en van de vrijgekomen tijd maak ik gebruik om een metamening te vormen. Een metamening over mijn meningitis.

Want wat is dat eigenlijk, die drang om niet alleen meningen te hébben over lama’s en schapen (het hadden evengoed geiten en ezels kunnen zijn, of, waarom niet, mannen en vrouwen)? En niet alleen meningen te vormen – meningen worden gevormd vanuit de grondstof ‘vooroordelen’ – maar ze ook nog eens te verkondigen, te delen, te publiceren, op de sociale media te zetten in de hoop dat anderen ze zien passeren?

Passeren in twee betekenissen: voorbijkomen en voorbijgaan.

Wat doet het ertoe dat u weet wat ik denk over schapen of lama’s en over hoe die twee met elkaar omgaan als de ene zijn nek uitsteekt en de andere spuwt? Dat is toch volstrekt onbelangrijk?

Ik vind: schapen en lama’s zijn allebei zoogdieren. Zoals wij, met onze meningen, dat ook zijn. Daar moeten we het mee doen. Of we nu zelf een lama zijn of een schaap, we moeten luisteren naar elkaars verhalen. Laat ons de afspraak maken dat we elkaars eigenheid herkennen en erkennen. Dat we verschillen aanvaarden en aanknopingspunten zoeken. Misschien is dat blaten en blazen en spugen niet altijd zo boos bedoeld als sommigen het nu laten uitschijnen. Misschien zit daar een vriendelijke kernboodschap achter. Veel lama’s hebben bovendien iets schaapachtigs (bijvoorbeeld de wol), en vice versa: veel schapen hebben, bijvoorbeeld met die rare blik van ze, iets lama-achtigs. (Of schrijf je dat met een trema in plaats van met een koppelteken: lamaächtigs? Laat me niet lachen! Overigens, en opnieuw geheel en al terzake, pardon, terzijde: door zijn klankverwantschap verwijst het woord ‘trema’ naar tremor en trillen. Van woede, van begeerte. En ja, het koppelteken, dat wijst zichzelf uit.)

Dus, neen, ik ga mijn mening over de hoogoplopende discussie niet ventileren. Als u goed hebt gelezen, dat wil zeggen: tot voorbij de prietpraat, dan kent u haar wel. Dan hoef ik daar geen tekeningske bij te maken.

7837

Oostende - 260206

vorig jaar 311

15 februari 2025

Ik voeg wat ik een paar jaar geleden al schreef over mijn tijd in Leuven samen met wat ik nu aan het schrijven ben. Net op tijd kom ik tot de vaststelling dat ik al veel beschreven héb en dat ik dus dubbelop aan het werken was. Alles samen heb ik nu al, enkel voor Leuven, een tachtigtal bladzijden. Met dergelijke volumes ziet het er naar uit dat deel 5 dan toch niet het laatste zal zijn. [Dat was verkeerd gedacht.]

*

In (…) zit een bijzonder knappe vrouw achter de onthaalbalie. (…) Zij is het soort vrouw waarop ik meteen, zonder pardon, verliefd zou kunnen worden. Later verneem ik van X dat zij al twintig jaar met hem samenwerkt, dat ze (…) een huisje bezit niet ver van Malaga, en dat ze een stel vormt met (…) en dus lesbienne is. (…) We gaan iets drinken in een snookerzaak om de hoek. We plannen een spelletje, maar blijven twee uur lang praten aan ons tafeltje. De vluchtige ontmoeting na het interview [in november] niet te na gesproken, is het dag op dag twee jaar geleden dat we elkaar voor het laatst hebben gezien. [Maar het is alsof het gisteren was – zoals het al veertig jaar iedere keer is alsof het gisteren was.] We hebben het over X’s situatie (…), en over Vaderader en allerlei complicaties in het relationele en seksuele die daarmee in verband kunnen worden gebracht. Onze geschiedenissen zijn nogal gelijklopend. Mijn probleem, zegt X, is dat (…). X vertelt ook over zijn dochter, die al twee keer moeder is intussen. (…) X raadt me ook nog de lectuur aan van Françoise Dolto, meer bepaald La cause des adolescents. Ik moet dringend ook eens dat boek van Jean-Luc Nancy lezen, Noli me tangere, dat X me bijna acht jaar geleden (!) cadeau gaf en waarin hij als opdracht schreef: (…). We gaan uit elkaar met het voornemen volgende zomer eens naar Vlissingen te gaan, naar I en haar twee honden. Ze hadden een hond geadopteerd, maar een onbedoeld vluchtig contact [tijdens een vakantie] met een Spaanse zwerfhond bleef niet zonder gevolg. Gelukkig wierp ze maar één puppy, het hadden er evengoed acht kunnen zijn. [Noch van Dolto, noch van Nancy, noch van Vlissingen is er iets in huis gekomen. Dit jaar misschien.]

*

Na een bezoek aan De Slegte tref ik M. We zijn weer meteen vrolijk gestemd (…). We gaan eens binnen in de Cirque Central, die inderdaad mooi gerenoveerd is, en wandelen naar de omgeving van de Dampoort, waar we in restaurant Kraz hebben afgesproken met G, de dubbele weduwe van zowel kunstschilder Karel Dierickx (over wie T nog een boek heeft gemaakt, maar de naam T zegt G niets), als van de fotograaf Herman Selleslags. G was zeer blij met de tekst die ik over haar vorig jaar overleden tweede man heb geschreven naar aanleiding van het televisieportret dat over hem werd gemaakt toen hij zijn veel te groot geworden huis aan de Cogels-Osylei verliet. (…) Ons samenzijn in het restaurant verloopt genoeglijk (…). We nemen een taxi naar Gent-Sint-Pieters, waar we in café Baziel tegenover het station nog een laatste drinken.

Still uit de film Life Will Give You Pictures van Aldine Reinink

7836

Oostende - 260206

vorig jaar 310

14 februari 2025

Wandeling met R rond de stad. Het is een aangenaam weerzien, en onze gesprekken gaan ergens over. Over mijn boeken, onder meer, en dan vooral over de aarzeling bij het schrijven van het vierde deel; over de toestand van onze democratie; over het geopolitieke kabaal dezer dagen; over de oorlogen in Oekraïne en Gaza, en over de neergang van Europa; over de kleinschalige projecten waarin R gelooft en waarbij hij probeert om ook met andersdenkenden samen te werken; over voetbal, en dat Club dankzij een te licht toegekende penalty heeft kunnen winnen van Atalanta Bergamo. We concluderen dat dit gesprek voor herhaling of, beter, voor voortzetting vatbaar is. Ik vraag me af hoeveel maanden er voorbij zullen gaan vooraleer wij elkaar zullen terugzien. [Het antwoord is 12,5 want we hebben op 3 maart afgesproken.]

*

(…)

*

(…)

*

De gelukkigste jaren van de de mensen tot het einde. Ik houd van het ritme, van de muziek van Kayzer. De motieven, de aarzelingen, de herhalingen. De dialoog met de al dan niet verzonnen Esterházy-citaten. De indruk die je als lezer ook voortdurend hebt dat het niet helemaal zeker, of helemaal niet zeker is dat alle effecten zo bedoeld zijn – misschien zijn bepaalde herhalingen niet meer dan onzorgvuldigheden die zijn blijven staan als gevolg van de door de naderende dood ingegeven haast waarmee dit boek is geschreven – wat natuurlijk het dramatisch effect alleen maar verhoogt. Of gaat het dan toch om een zorgvuldig opgezette compositie met ‘opzettelijke’ onzorgvuldigheden? Dat zou straf zijn, en zeker ook goed. Wat er ook van zij, deze Gelukkigste dagen… is een indrukwekkend afscheid van een indrukwekkende man.

*

De schriftuur van Claude Simon, wiens Georgica ik aanvat, is dan weer totaal iets anders. Je moet je onderdompelen in een op het eerste gezicht chaotische nevenschikking van disparate elementen. Pas na enige tijd begin je een patroon te zien. En God!, wat staat er veel op één bladzijde!

*

(…) op die manier kan ik nog kijken naar het fantastische huldeconcert in de Stadsschouwburg voor de vijfenzeventigste verjaardag van Raymond van het Groenewoud, dat live wordt gestreamd op VRT MAX. Ik zie heuglijke performances van, naast Raymond zelf, Merol, Meltheads en Marcel Ponseele. Het ingetogen nummer ‘Aan de meet’ kende ik niet. Het maakt indruk. Het drukt de wens uit om niet op een onwaardige manier afscheid te moeten nemen: [‘Ik heb geen zin in bezemwagen / Op eigen kracht tot aan de meet.’]

7835

Oostende - 260206

vorig jaar 309

13 februari 2025

Geholpen door chemie ben ik er eindelijk eens in geslaagd om tot na zeven uur te slapen.

*

Ondanks mijn voornemen om maar een paar noodzakelijke aankopen te doen, kom ik met een rekening van 125 euro thuis van de Carrefour.

*

Bezoek van P, die alle vier de boeken in één keer koopt. We hebben het – uiteraard en onvermijdelijk – over mijn vader, aan wie hij kennelijk een goede herinnering bewaart. Misschien was hij op zijn werk een andere man dan thuis. We hebben het ook over kleine gebeurtenissen die grote gevolgen kunnen hebben. Zo sprak mijn vader tot P, toen hij twaalf jaar was: ‘Kijk, daar is de opvolger van de zaakvoerder.’ P herinnert zich dat moment als de eerste keer dat het tot hem doordrong dat hij [dat inderdaad] kon worden. Sommige woorden blijven ‘plakken’ en het kan geen kwaad ons daar in onze gesprekken altijd bewust van te zijn.

*

(…)

*

De eerste aflevering van The Tattooist of Auschwitz, naar het gelijknamige boek van Heather Morris. Ik heb het altijd al moeilijk gehad met dit soort fictionalisering of het omzetten in beelden van het onuitsprekelijke, het ontoonbare. Ik begin dus met scepsis te kijken. Op de een of andere manier werkt het toch. Ik stoor me aan de armoedige decors en de schematische verbeelding van het kamp, maar anderzijds maken de indringende portretten, die telkens enkele seconden [in close-up] worden aangehouden, toch wel iets goed. Ik geef de serie nog een kans.

*

Trump belt rechtstreeks met Poetin, over de heersende hoofden in Oekraïne en Europa heen. Hiermee gaat de hele geopolitieke wereldorde aan het schuiven. De rol van het hopeloos verdeelde en ondertussen al flink verrechtste Europa wordt met de dag onbeduidender. Premier De Wever laat weten dat hij nieuwe batterijen voor zijn piellamp gaat kopen, maar dat hij voorlopig nog geen sardines gaat hamsteren in zijn kelder.